SISTEMI TATIMOR
Sistemi tatimor në Mal të Zi përbëhet nga:
- tatimi mbi të ardhurat e korporatave;
- tatimi mbi të ardhurat personale;
- Tatimi mbi Vlerën e Shtuar (TVSH);
- taksa e transferimit të pasurive të paluajtshme;
- kontributet e sigurimeve shoqërore;
- akciza;
- tarifat;
- detyrimet doganore.
Sistemi tatimor për investitorët e huaj është i njëjtë si për subjektet e biznesit vendas.
Tatimi mbi të ardhurat e korporatave arrin në 9%, ndërsa shkalla e tatimit mbi të ardhurat personale është 9% ose 11%. Me pagesën e tatimit mbi të ardhurat e korporatave, subjektet afariste që operojnë në Mal të Zi kanë mundësi të transferojnë mjete në llogaritë e tyre jashtë vendit në fund të vitit.
Aplikohen dy norma pozitive të tatimit mbi vlerën e shtuar (TVSH), norma standarde 21% dhe norma e reduktuar 7%, ndërsa norma zero (0%) vlen për: transaksionet e eksportit dhe dërgimin e barnave dhe pajisjeve mjekësore që financohen nga Fondi i Sigurimeve Shëndetësore.
FORMULA PËR LLOGARITJEN E TAKSAVE DHE KONTRIBUTEVE NË PAGË:
| Calculation for a person engaged under an employment contract whose gross 1 salary is up to 700.00 eur, i.e. net salary up to 591.50 eur | Taxation at a rate of 0% (net limit 591.50, gross limit 700.00) in | |
| NET amount | 450 | 450 |
| Coefficient for conversion to gross | 1,183431953 | |
| Contracted gross 1 salary of the employee | % | € |
| Income tax | 0% | 0,00 |
| Pension disability insurance (PIO) at the expense of the employee | 15,00% | 79,88 |
| PIO at the expense of the employer | 5,50% | 29,29 |
| Health at the expense of the employee | 0,00% | 0,00 |
| Health at the expense of the employer | 0,00% | 0,00 |
| Unemployment at the expense of the employee | 0,50% | 2,66 |
| Unemployment at the expense of the employer | 0,50% | 2,66 |
| Tax surcharge (municipal tax) | 0,00% | 0,00 |
| Contribution to the Chamber of Commerce | 0,27% | 1,44 |
| Contribution to the Labor Fund (at the expense of the employer) | 0,20% | 1,07 |
| The union | 0,20% | 1,07 |
| Fund for prevention of work disability | 0,00% | 0,00 |
| Benefited internship | 0,00 | |
| Taxes and contributions at the expense of the employee | 82,54 | |
| Taxes and contributions at the expense of the employer | 35,52 | |
| TOTAL taxes and contributions | 118,07 | |
| *************************************** | ********* | *********** |
| A recap | ||
| Net | 450,00 | |
| Taxes and contributions | 118,07 | |
| Total funds needed for salaries-Gross 2 | 568,07 |
FORMULA PËR LLOGARITJEN E FITIMIT TË PUNONJËSVE
(Burimi: “Gazeta Zyrtare e Malit të Zi”, Nr. 008/22, datë 24.01.2022)
– Paga për punë me kohë të plotë në muaj llogaritet sipas formulës:
Rritja e koeficientit të kompleksitetit për punën e kaluar * vlera llogaritëse e koeficientit + pjesa e veçantë e pagës / fondit mujor orari i punës;
– Fitimet për orë pune më pak se fondi mujor i orarit të punës llogariten sipas formulës:
(Koeficienti i kompleksitetit i rritur për punën e kaluar * vlera llogaritëse e koeficientit + pjesa e veçantë e pagës) * numri i realizuar i orëve të punës / fondi mujor i orarit të punës;
– Paga bazë e punonjësit llogaritet sipas formulës:
Koeficienti i kompleksitetit (i parashikuar për grupet dhe nëngrupet në të cilat është caktuar titulli i tij) * Vlera e llogaritur e koeficientit;
– Pjesa e veçantë e pagës me kohë të plotë llogaritet sipas formulës:
Vlera llogaritëse e koeficientit * 0.7;
– Shtesa në bazë të viteve të shërbimit (punë e kaluar) llogaritet sipas formulës:
(Koeficienti i kompleksitetit * Vlera e llogaritur e koeficientit) * Përqindja e punës së kaluar.
LEHTESIMET TATIMORE
1. Lirimi nga pagesa e tatimit mbi fitimin e korporatave dhe të ardhurat personale
Shkalla e tatimit mbi fitimin e personave juridikë në Mal të Zi arriti në 9%, është më e ulëta në rajon dhe një nga më të ulëtat në Evropë, ndërsa norma e tatimit mbi të ardhurat personale është 9% dhe 11%.
Në komunat e pazhvilluara ekonomikisht, indeksi i zhvillimit të të cilave është nën 75% të mesatares kombëtare, Ligji për tatimin mbi fitimin parashikon që një person juridik i sapoformuar nuk paguan tatimin mbi fitimin për tetë vitet e para të funksionimit. Gjithashtu, me Ligjin për tatimin mbi tatimpaguesit mbi të ardhurat personale, taksa e llogaritur mbi të ardhurat për tetë vitet e para të funksionimit ulet me 100%. Përjashtimi tatimor nuk zbatohet për një tatimpagues që operon në sektorin e prodhimit primar të produkteve bujqësore, transportit, ndërtimit të anijeve, peshkimit, çelikut, tregtisë dhe hotelierisë përveç objekteve primar të mikpritjes. Këto ligje përcaktohen me stimuj tatimorë për investitorët, ku në të dyja rastet shuma totale e përjashtimit tatimor për tetë vitet e para të funksionimit nuk mund të jetë më e madhe se 200.000 €.
2. Kthen tatimin mbi vlerën e shtuar (TVSH)
Nëse shuma e detyrimit tatimor (tatimi i prodhimit) në periudhën tatimore është më e vogël se shuma e tatimit mbi vlerën e shtuar të hyrjes, të cilën tatimpaguesi mund ta zbresë të njëjtën periudhë tatimore, diferenca njihet si kreditim tatimor për periudhën tjetër tatimore, ose në kërkesa kthehet brenda 60 ditëve nga data e depozitimit të kërkesës për llogaritjen e tatimit mbi vlerën e shtuar.
Tatimpaguesi, i cili eksporton kryesisht mallra dhe tatimpaguesi që në më shumë se tre llogaritje të njëpasnjëshme të TVSH-së tepricën e TVSH-së së zbritshme, diferencën e TVSH-së e kthen brenda 30 ditëve nga data e paraqitjes së aplikimit për llogaritjen e TVSH-së.
Nëse tatimpaguesi ka afat për pagesën e tatimeve të tjera, diferenca në bazë të tatimit mbi vlerën e shtuar zvogëlohet për shumën e borxhit tatimor.
Tatimi mbi vlerën e shtuar llogaritet dhe paguhet për:
- dërgimi i produkteve dhe shërbimeve të kryera me tarifë nga tatimpaguesi në kuadër të kryerjes së aktiviteteve të tij afariste;
- importet e produkteve;
- importi i mjeteve motorike (të reja dhe të paraprona) i nënshtrohet TVSH-së në masën 19%;
- Tregtimi i automjeteve të pasagjerëve, motoçikletave dhe mjeteve lundruese në pronësi të mëparshme për të cilat tatimpaguesi nuk kishte të drejtë për zbritje të TVSH-së në hyrje pas blerjes nuk i nënshtrohet TVSH-së; Në këtë rast, një taksë e veçantë paguhet në masën 5% nga blerësi;
- tregtia e tokës (bujqësore, ndërtimore, e zhvilluar dhe e pazhvilluar), nuk i nënshtrohet TVSH-së.
Shkalla e tatimit mbi transferimin e pasurive të paluajtshme është proporcionale dhe arrin në 3% të bazës tatimore. Tregtia me pasuri të paluajtshme konsiderohet të jetë e gjitha blerjet e pronësisë mbi pasurinë e paluajtshme në Mal të Zi dhe kjo fushë rregullohet tërësisht me Ligjin për Tatimin e Transferimit të Pasurive të Paluajtshme.
Sigurimet shoqërore të detyrueshme në Mal të Zi paguhen nga punëmarrësit, punëdhënësit, sipërmarrësit dhe fermerët që nuk janë kontribues në sigurimin e papunësisë.
Kontributet për sigurimet shoqërore të detyrueshme janë:
- kontributi për sigurimin e detyrueshëm pensional dhe invalidor;
- kontribut për sigurimin e detyrueshëm shëndetësor;
- kontributi për sigurimin e papunësisë.
Normat e kontributeve janë të ndryshme në varësi të kategorisë së tatimpaguesve dhe ato janë të përcaktuara me Ligjin për Sigurimet e Detyrueshme Shoqërore.
Ligji për akcizat rregullon sistemin dhe prezanton detyrimin për të paguar akcizën për mallrat dhe shërbimet individuale që lëshohen në qarkullim të lirë në territorin e Malit të Zi.
Produktet e akcizës janë:
- alkool dhe pije alkoolike;
- produktet e duhanit;
- vajrat minerale, derivatet dhe zevendesuesit e tyre.
Paguesit e akcizës e llogarisin vetë akcizën për muajin kalendarik.
Llojet e tarifave në Mal të Zi, që duhet të paguajnë investitorët, janë:
- tarifat administrative;
- tarifat gjyqësore;
- tarifat e shërbimeve;
- tarifat e regjistrimit;
- tarifat e qëndrimit.
Baza e sistemit doganor në Mal të Zi përbëhet nga Ligji për Tarifat Doganore dhe Ligji Doganor. Zhdoganimi sipas këtij ligji, përfshin marrjen e deklaratës doganore të importit, inspektimin e mallrave dhe klasifikimin sipas tarifës doganore dhe tarifave të tjera, përcaktimin e bazës doganore, shumës së detyrimeve doganore dhe detyrimeve të tjera të importit të ngarkuara për mallrat, mbledhjen e shumave të detyrimeve doganore fikse dhe detyrimeve të tjera të importit.
Sipas ligjit, investitorët mund të kenë të drejtë për përjashtim nga detyrimet doganore.
Subvencione për punësimin e kategorive të caktuara të personave të papunë
(Dekreti për subvencione për punësimin e kategorive të caktuara të personave të papunë)
Grantet mund të përdoren nga punëdhënësi që punëson:
- Një person me të paktën 40 vjeç;
- Personi i papunë romë, ashkali dhe egjiptianë;
- Personi i regjistruar në Shërbimin e Punësimit për më shumë se 5 vjet;
- Personi që është i punësuar në punë publike;
- Një person pas stazhit dhe për një periudhë të pacaktuar;
- Personi, shërbimet e të cilit nuk nevojiten më (teprica tekniko-ekonomike), dhe është i regjistruar në Shërbimin e Punësimit;
- Personi që është i punësuar për të kryer punë sezonale;
- Personi i papunë me mbi 25 vite sigurim, të cilin shfrytëzuesi e kompenson në të holla;
- Personat në zonat afariste të veprimtarisë akt i veçantë i Qeverisë së Malit të Zi.
Nëse punëson ndonjë nga personat e mësipërm, punëdhënësi nuk paguan:
- Kontributet për sigurimet shoqërore të detyrueshme mbi të ardhurat (kontributet për sigurimin pensional dhe invalidor,
- Kontributi për sigurimin shëndetësor, kontributet për sigurimin e papunësisë, kontributet në fondin e punës);
- Taksa mbi të ardhurat personale.
For an employee, the employer calculates, suspends and pays from the employee’s salary: contribution for pension and disability insurance at the rate of 15.0%, contribution for health insurance at the rate of 8.5% and contribution for unemployment insurance at the rate of 0.5% when paying wages.
The employer pays the calculated income tax surcharge
Subvencioni arrin në:
- 75% e pagës bruto të paguar për të gjithë periudhën e punësimit, punëdhënësi që punëson një person me aftësi të kufizuar të paktën 50%,
- Për një punëdhënës që punëson një person me aftësi të kufizuara më pak se 50% e shumës së subvencionit në vitin e parë 75%, 60% në të dytin, të tretën dhe çdo vit pasardhës 50% të pagës bruto të paguar.