Mali i Zi ka diçka më shumë se 500 prodhues organikë, ndërsa plani është që deri në vitin 2029 ky numër të arrijë në 750.
Numri më i madh i prodhuesve organikë është mes bletarëve.
Është interesante se në vendin tonë, në vitin 2019 ka ndaluar plotësisht rritja e dhive sipas parimeve të prodhimit organik, dhe nuk ka as prodhim organik në akuakulturë.
Këto janë të dhëna nga Plani Strategjik i miratuar për Zhvillimin e Bujqësisë Organike nga viti 2025 deri në 2029, i publikuar nga Ministria e Bujqësisë, Pylltarisë dhe Menaxhimit të Ujërave.
Statistikat tregojnë se në Mal të Zi, në vitin 2023, numri i prodhuesve të regjistruar ishte 514, një rritje prej 84% krahasuar me vitin 2016.
Sipas Strategjisë, prodhimi organik është i pranishëm në të gjitha 25 komunat e Malit të Zi, por numri më i madh i prodhuesve organikë është i regjistruar në veri të vendit, 91,63% e totalit.
Numri më i madh i prodhuesve organikë janë bletarët. Nga 2016 deri në 2023, është shënuar rritje në numrin e bagëtive, kosherëve të bletëve dhe pulave veze, ndërsa në kategoritë e tjera ka pasur një rënie të vazhdueshme.
“Në të njëjtën periudhë, është ndaluar plotësisht rritja e dhive sipas parimeve të prodhimit organik”, thuhet në dokument.
Është gjithashtu interesante që Mali i Zi nuk ka prodhim organik në akuakulturë, pavarësisht kushteve natyrore shumë të favorshme.
“Nëse analizojmë mënyrën e kultivimit të molusqeve, standardet e arritura të prodhimit dhe vendosjen e tyre në treg, mund të konkludohet se pikërisht molusqet kanë potencialin për t’u bërë produkti i parë i certifikuar organik në akuakulturën e Malit të Zi”, thuhet në strategji.
Të dhënat tregojnë gjithashtu se Mali i Zi ka vetëm 1.6% të sipërfaqes së tij të përdorshme bujqësore të dedikuar për prodhimin organik, shumë më poshtë mesatares së BE-së, por përpara vendeve të tjera të Ballkanit.
Në dokument thuhet gjithashtu se Bashkimi Evropian ka vendosur një objektiv ambicioz që deri në vitin 2030, të paktën 25% e tokës bujqësore në BE (rreth 40 milionë hektarë) të jetë e dedikuar për bujqësinë organike.
Të dhënat e fundit tregojnë se pjesa e tokës nën prodhim organik në BE është 10.5% e tokës bujqësore të përdorur, ndërsa në Austri ky përqindje arrin në 25.7%.
Mali i Zi ka kushte të shkëlqyera për prodhimin e ushqimit organik me cilësi të lartë, prandaj, përmes mbështetjes së vazhdueshme të shtetit dhe bashkëpunimit të prodhuesve, mund të bëhet një prodhues i njohur i produkteve organike në rajon.
Sipas dokumentit, bujqësia organike është një nga prioritetet strategjike për zhvillimin e bujqësisë malazeze.
“Për të siguruar rritjen e vazhdueshme të prodhimit organik, në periudhën e ardhshme do të jetë e nevojshme t’i kushtohet më shumë vëmendje marketingut të produkteve organike, në mënyrë që përmes rritjes së njohjes në treg, të rritet edhe kërkesa për to”, thuhet në Strategji.
Në dokument theksohet se, edhe pse prodhimi organik në Mal të Zi po shënon rritje të vazhdueshme, ai ende mbetet i pazhvilluar mjaftueshëm.
“Megjithatë, gjatë dhjetë viteve të fundit, janë arritur rezultate të rëndësishme. Duke njohur përparësitë e prodhimit organik dhe potencialin e tij në treg, por edhe falë mbështetjes së madhe shtetërore, një numër gjithnjë e më i madh fermerësh po zgjedhin këtë lloj prodhimi”, thuhet në dokumentin e miratuar.
Plani Strategjik për zhvillimin e prodhimit organik duhet të jetë instrumenti kyç që do të mundësojë zhvillimin e prodhimit organik në një mënyrë të planifikuar dhe të qëndrueshme, duke kontribuar në mbrojtjen e mjedisit, përmirësimin e shëndetit të konsumatorëve dhe zhvillimin e zonave rurale.
“Plani Strategjik për zhvillimin e prodhimit organik përfaqëson një grup masash konkrete, zbatimi i të cilave do të çojë në rritjen e sipërfaqeve të dedikuara për prodhimin organik, përmirësimin e cilësisë së produkteve organike, zhvillimin më intensiv të përpunimit të produkteve organike, forcimin e tregut të produkteve organike, rritjen e ndërgjegjësimit për prodhimin organik, forcimin e kuadrit institucional dhe sistemit të mbështetjes për prodhimin organik”, thuhet në dokument.
Në dokument theksohet gjithashtu se tregu i produkteve organike në Mal të Zi është ende i pazhvilluar. Megjithatë, nga viti në vit, kërkesa për produkte organike po rritet, pasi një numër gjithnjë e më i madh konsumatorësh e kuptojnë përfitimet e ushqimit organik.
Për më tepër, siç theksohet, produktet organike janë përgjithësisht më të shtrenjta se ato konvencionale, gjë që kufizon aksesin e tyre për një rreth më të gjerë konsumatorësh.
“Disponueshmëria e produkteve organike në Mal të Zi është kryesisht e kufizuar në dyqane të specializuara dhe qendra të caktuara tregtare. Mungesa e edukimit dhe ndërgjegjësimit publik për përfitimet e prodhimit dhe konsumit organik, si dhe sektori i pazhvilluar i industrisë së përpunimit, janë pengesat kryesore për zhvillimin më të shpejtë të tregut të produkteve organike në Mal të Zi”, thuhet në Strategji.
Përveç kësaj, në Mal të Zi nuk ka një evidencë të importit dhe eksportit të produkteve organike, pasi Administrata Doganore nuk bën ndarjen e produkteve organike nga ato konvencionale.
Organizata kontrolluese malazeze “Monteorganica” nuk është e njohur nga BE për eksportin e produkteve organike, prandaj nuk ka të dhëna për eksportin e tyre.
Të dhënat nga Administrata Doganore e Malit të Zi tregojnë se sasitë e produkteve organike të eksportuara nga Mali i Zi janë shumë të vogla.
Ka shumë faktorë që ndikojnë në këtë situatë, por ndër më të rëndësishmit janë:
- prodhimi relativisht i ulët i produkteve organike në Mal të Zi,
- mungesa e standardizimit,
- organizimi kompleks dhe i kushtueshëm i logjistikës dhe shpërndarjes së produkteve organike në tregjet e largëta,
- mungesa e njohurive në fushën e marketingut.
Eksporti i produkteve organike nga Mali i Zi ka potencial të madh, por kërkohen përpjekje të konsiderueshme për të kapërcyer sfidat ekzistuese.
“Sektori organik në Mal të Zi përfaqëson një potencial të rëndësishëm për rritjen ekonomike, qëndrueshmërinë mjedisore, zbutjen e efekteve të ndryshimeve klimatike dhe përmirësimin e shëndetit publik. Duke pasur parasysh se interesi për këtë lloj prodhimi po rritet, përveç masave ekzistuese, është e nevojshme të mbështetet më tej ky sektor. Për këtë arsye, është shumë e rëndësishme të krijohen masa që do të ndihmojnë në njohjen e vlerës shtesë të produkteve organike vendase në treg, gjë që do të çonte në rritjen e mëtejshme të numrit të prodhuesve organikë dhe të sipërfaqeve të dedikuara për prodhimin organik”, thuhet në përfundimet e Planit Strategjik.
Ky Plan Strategjik do të realizohet përmes katër objektivave strategjikë, 15 masave dhe një numri të madh veprimesh për zbatimin e tyre.
Objektivi i parë strategjik është rritja e prodhimit organik dhe zhvillimi i kapaciteteve për përpunim, i cili përfaqëson një hap kyç në zhvillimin e bujqësisë organike në Mal të Zi.
“Në këtë mënyrë, Mali i Zi do të bëhej i njohur në rajon për prodhimin dhe eksportin e produkteve organike me cilësi të lartë”, thuhet në Strategji.
Ndër objektivat është gjithashtu rritja e prodhimit dhe përpunimit organik për të përmbushur kërkesën në rritje të konsumatorëve për produkte organike, duke ruajtur njëkohësisht burimet natyrore dhe biodiversitetin, si dhe duke mbështetur zhvillimin e qëndrueshëm të zonave rurale.
Indikatorët e suksesit deri në vitin 2029, krahasuar me 2024:
- Sipërfaqet e certifikuara për prodhimin organik të rriten në 1,500 ha
- Sipërfaqet për mbledhjen e bimëve mjekësore të egra dhe frutave të pyllit të arrijnë 150,000 ha
- Numri i prodhuesve organikë të rritet në 750
- Rritja e rendimenteve mesatare në prodhimin bimor me 20%
- Rritja e prodhimit organik në blegtori me 20%
Gjithashtu, plani parashikon një rritje të numrit të produkteve organike vendase në treg, si dhe sigurimin e qasjes më të mirë për prodhuesit ndaj burimeve dhe shërbimeve të nevojshme.
Plani Strategjik për zhvillimin e prodhimit organik në Mal të Zi është një dokument i Ministrisë së Bujqësisë, Pylltarisë dhe Menaxhimit të Ujërave të Malit të Zi, i cili ka dalë si rezultat i aktiviteteve të Grupit të Ekspertëve Rajonalë për Këshillim në Bujqësinë Organike (REAWG), në kuadër të projektit “Dialogu i Politikave Bujqësore Gjermani – Ballkani Perëndimor”
Burimi: Linku